Vermogensaanwasbelasting: wat het nieuwe Box 3-stelsel doet met beleggers
Vanaf 2028 wil Nederland beleggers belasten via vermogensaanwasbelasting: 36% per jaar over de waardeverandering van je vermogen — inclusief koerswinst die alleen op papier bestaat. De Tweede Kamer nam het wetsvoorstel Wet werkelijk rendement Box 3 aan op 12 februari 2026; de Eerste Kamer behandelt het nu.
Het klinkt technisch, maar het verschil met het alternatief — vermogenswinstbelasting, waarbij je pas betaalt als je echt verkoopt — is voor beleggers enorm. Deze pagina laat met concrete, narekenbare cijfers zien wat vermogensaanwasbelasting doet, en wie er het hardst door geraakt wordt.
De kern: belasting op winst die je nog niet hebt
Stijgt je beleggingsportefeuille in een jaar van €50.000 naar €60.000? Onder vermogensaanwasbelasting betaal je 36% over die €10.000 waardestijging — ook al heb je niets verkocht en geen euro in handen. Je betaalt belasting over papierwinst.
Zakt je portefeuille het jaar daarna weer terug? De belasting die je over de papierwinst betaalde, krijg je niet terug. En het verlies van dat jaar mag je niet verrekenen met een winstjaar — de wet zoals aangenomen kent geen verliesverrekening. Dat zijn de twee kernproblemen: belasting op niet-verzilverde winst, en verliezen die fiscaal nergens heen kunnen.
Onder vermogenswinstbelasting bestaat dit probleem niet: je betaalt pas als je daadwerkelijk verkoopt en de winst in handen hebt.
De cijfers: wat het kost over 10 en 30 jaar
We rekenden twee beleggers door, beiden met €50.000 startkapitaal, onder béide stelsels: een rustige ETF-belegger (breed gespreid, ~5,5% per jaar) en een actieve belegger (individuele aandelen, volatiel, ~17% per jaar). De grafiek toont het eindkapitaal ná belasting na 10 jaar.
| Verschil aanwas vs winst | Na 10 jaar | Na 30 jaar |
|---|---|---|
| ETF-belegger (rustig) | €2.890 | €19.095 |
| Actieve belegger (volatiel) | €47.438 | €426.307 |
Voor de rustige indexbelegger blijft het verschil bescheiden. Voor de volatiele, actieve belegger loopt het op tot €47.438 over 10 jaar en €426.307 over 30 jaar — bijna een half miljoen euro. Niet door een hoger tarief (36% in beide stelsels), maar puur door de keuze tussen vermogensaanwas en vermogenswinst.
De volledige jaartabellen staan in onze volledige analyse van de Wet werkelijk rendement Box 3. Wil je elke berekening kunnen narekenen? Alle aannames, rendementsreeksen en formules staan op de rekenmethode-pagina.
Drie redenen waarom vermogensaanwasbelasting beleggers straft
1. Je betaalt over geld dat je niet in handen hebt
Een topjaar van +60% levert een flinke aanslag op — terwijl je niets verkocht. Die belasting moet ergens vandaan komen: óf je houdt cash apart (geld dat niet belegd is en niet meegroeit), óf je verkoopt aandelen om de fiscus te betalen, juist wanneer je ze wilde houden. Voor een belegger zonder noemenswaardig dividendinkomen is dat elk goed jaar opnieuw een liquiditeitsprobleem.
2. Verliezen tellen niet mee — de asymmetrie
In de aangenomen wet is er geen verliesverrekening. Een verliesjaar levert €0 belasting op, maar je mag dat verlies niet aftrekken van een winstjaar ervoor of erna. Je betaalt dus over je pieken, terwijl je dalen fiscaal verdampen. Hoe volatieler je portefeuille, hoe harder die asymmetrie aankomt. Het kabinet onderzoekt of er vanaf 2029 alsnog een beperkte verliesverrekening komt.
3. Het compound-effect wordt afgeknepen
Beleggen werkt door rendement op rendement. Onder vermogensaanwas haal je elk jaar geld uit je portefeuille — en dat geld kan daarna niet meer meegroeien. Over een beleggershorizon van decennia is dat verlies aan samengestelde groei groter dan de belasting zelf. Onder vermogenswinst blijft je hele portefeuille onbelast doorcompounden tot je verkoopt.
Wie wordt het hardst geraakt?
Vermogensaanwasbelasting straft volatiliteit. De rustige belegger met een breed gespreid indexfonds merkt een bescheiden verschil. Maar iedereen met een grilliger portefeuille — geconcentreerde posities, een sector-tilt, individuele aandelen — betaalt fors meer dan onder vermogenswinst, simpelweg omdat de pieken jaarlijks worden belast en de dalen niet meetellen.
Eerlijk daarbij: het 17%-scenario in onze berekening is een uitzonderlijk goede belegger. Ter vergelijking: Warren Buffett haalde over ruim zestig jaar gemiddeld zo’n 19 à 20% per jaar. De meeste actieve beleggers halen dat niet en blijven juist achter bij een simpele indextracker. Het punt is niet dat iedereen 17% haalt — het punt is dat het stelsel juist de kundige, betrokken belegger het hardst raakt, en precies de mensen die hun vermogen actief beheren.
Het debat: waar staat het nu?
Politiek staat het stelsel ter discussie, nog voordat het in werking treedt:
- Op 12 februari 2026 nam de Tweede Kamer de wet aan — maar nam dézelfde dag de motie-Vermeer aan (76 van 150 zetels), die het kabinet vraagt om uiterlijk bij Belastingplan 2029 over te stappen op vermogenswinstbelasting.
- De Eerste Kamer behandelt het voorstel nu; er zijn deskundigenbijeenkomsten gehouden. Pas ná stemming in de Eerste Kamer is de wet definitief.
- Een onderzoek van de Nederlandse Orde van Belastingadviseurs vergeleek twaalf landen: geen enkel vergelijkbaar OESO-land gebruikt een algemene vermogensaanwasbelasting in deze vorm.
Met andere woorden: er bestaat een Kamermeerderheid die het stelsel op termijn wil ombouwen, en internationaal staat Nederland met deze aanpak alleen. Het debat is dus nog volop gaande.
Veelgestelde vragen over vermogensaanwasbelasting
Wat is vermogensaanwasbelasting precies?
Vermogensaanwasbelasting belast jaarlijks de volledige waardeverandering van je vermogen, inclusief koerswinst die je nog niet hebt gerealiseerd. In het wetsvoorstel Wet werkelijk rendement Box 3 is het tarief 36%, na een heffingvrij resultaat van €1.800 per jaar.
Wanneer gaat vermogensaanwasbelasting in?
De beoogde ingangsdatum is 1 januari 2028. De Tweede Kamer nam de wet aan op 12 februari 2026; de Eerste Kamer behandelt het voorstel nu. Pas na aanneming door de Eerste Kamer is de wet definitief.
Waarom is vermogensaanwasbelasting nadelig voor beleggers?
Je betaalt belasting over koerswinst die alleen op papier bestaat, ook zonder iets te verkopen. Verliesjaren leveren geen verrekening op. En doordat je elk jaar geld uit je portefeuille haalt, wordt het compound-effect afgeknepen. Hoe volatieler je portefeuille, hoe harder dit aankomt.
Wat is het verschil met vermogenswinstbelasting?
Vermogenswinstbelasting belast alleen winst die je daadwerkelijk realiseert bij verkoop. Ongerealiseerde koerswinst blijft onbelast tot je verkoopt. Vrijwel alle vergelijkbare OESO-landen hanteren vermogenswinst; de aangenomen motie-Vermeer vraagt het kabinet om hier alsnog naar over te stappen.
Moet ik nu al iets doen tegen vermogensaanwasbelasting?
De wet is nog niet definitief en kan tijdens de behandeling in de Eerste Kamer wijzigen. Grote beslissingen nemen op basis van een voorstel dat nog kan veranderen is risicovol. Voor je persoonlijke situatie raadpleeg je een belastingadviseur.
Verder lezen
Deze pagina is de korte versie. Wil je de volledige onderbouwing?
- Wet werkelijk rendement Box 3 — de volledige analyse, met alle jaartabellen en het verschil tussen vermogensaanwas en vermogenswinst.
- Rekenmethode & aannames — elke berekening, rendementsreeks en formule, zodat je alles kunt narekenen.
- Beleggen en belasting in Nederland — hoe Box 3 nu werkt onder de overbruggingswet.
Op zoek naar een broker? Bekijk onze onafhankelijke vergelijking van Nederlandse brokers — fees, regulering en geschiktheid voor beginners, los van welk Box 3-stelsel er straks komt.
Vergelijk de Nederlandse brokers →Beleggen brengt risico’s met zich mee — je kunt (een deel van) je inleg verliezen.
De cijfers op een rij: eindkapitaal na 30 jaar
Tien jaar laat het patroon zien; over een volledige beleggershorizon van 30 jaar wordt het verschil tussen beide stelsels pas echt groot. Hieronder dezelfde twee beleggers, doorgerekend over 30 jaar met hetzelfde startkapitaal van €50.000. Voor de actieve belegger rekenen we met een afnemend rendement — ~17% in de eerste 10 jaar, daarna ~11% — omdat toprendement in de praktijk vervlakt; samengesteld ongeveer 13% per jaar.
| Belegger (30 jaar, €50.000 start) | Eindwaarde vermogensaanwas | Eindwaarde vermogenswinst | Verschil |
|---|---|---|---|
| ETF-belegger (~5,5% per jaar) | €158.990 | €178.086 | €19.095 |
| Actieve belegger (~13% per jaar) | €525.286 | €951.593 | €426.307 |
Voor de actieve belegger is dat €426.307 verschil over 30 jaar — bijna een half miljoen euro. Niet door een hoger tarief (36% in beide stelsels), maar door wanneer je betaalt: vermogensaanwas haalt elk jaar geld uit je portefeuille dat daarna niet meer kan meegroeien. De volledige jaar-voor-jaar-berekening, inclusief alle aannames, staat op de rekenmethode-pagina.