Rekenmethode & aannames: onze Box 3-modellen
Deze pagina documenteert hoe we tot de bedragen komen in onze analyse Wet werkelijk rendement Box 3 en op de pagina vermogensaanwasbelasting. Alle aannames, rendementsreeksen en jaarberekeningen staan hieronder, zodat iedereen de uitkomsten kan narekenen of bekritiseren.
Belangrijk vooraf: alle voorbeelden zijn hypothetisch en illustratief. Ze tonen het patroon van de twee belastingstelsels, geen voorspelling. Werkelijke uitkomsten verschillen per belegger, jaar, fonds en de uiteindelijke wettekst. Dit is geen belasting- of beleggingsadvies.
1. De twee belastingstelsels — hoe we ze modelleren
Vermogensaanwasbelasting (de aangenomen wet)
- Belastbaar resultaat per jaar = de volledige waardeverandering van de portefeuille (dividend, rente én koersverandering — gerealiseerd en ongerealiseerd).
- Tarief 36%, na een heffingvrij resultaat van €1.800 per jaar.
- Voorwaartse verliesverrekening: een jaar met een negatief resultaat levert €0 belasting op; het verlies (voor zover boven een drempel van €500) gaat in een verliespot en wordt verrekend met positieve resultaten in latere jaren (carry-forward). Verrekening met eerdere jaren (carry-back) zit niet in de aangenomen wet — het kabinet onderzoekt invoering daarvan vanaf 2029. Ons model rekent dus mét voorwaartse, zonder achterwaartse verrekening.
- De belasting wordt in het model uit de portefeuille betaald: de beginwaarde van het volgende jaar = bruto eindwaarde minus de betaalde belasting.
Vermogenswinstbelasting (het alternatief, conform de aangenomen motie-Vermeer)
- Belastbaar resultaat = alleen gerealiseerde winst (bij verkoop) plus dividend/rente. Ongerealiseerde koerswinst blijft onbelast tot verkoop.
- Tarief 36%, heffingvrij resultaat €1.800 per jaar.
- ETF-belegger: buy & hold — verkoopt niets tussentijds, rekent in jaar 10 (respectievelijk jaar 30) eenmalig af over de volledige winst.
- Actieve belegger: verkoopt elk jaar 20% van de portefeuille (herbalancering). De gerealiseerde winst op die 20% wordt belast. We rekenen met de gemiddelde verkrijgingsprijs: de verkochte 20% draagt de gemiddelde aankoopwaarde van de hele portefeuille — een mix van oude en nieuwe posities. In het laatste jaar wordt de volledige resterende winst afgerekend.
2. Beleggersprofielen en rendementsreeksen
Beide beleggers starten met €100.000. De rendementsreeksen zijn hypothetisch gekozen om twee uitersten te tonen: een rustige, breed gespreide belegger en een volatiele, actieve belegger.
| Profiel | Rendement per jaar (jaar 1–10) | Rekenkundig gemiddelde | Samengesteld (CAGR) |
|---|---|---|---|
| ETF-belegger | +18,5, −6,5, +15,5, +11,5, +13,5, −11,5, +21,5, +10,5, +9,5, +12,5 (%) | 9,5% | ~9,0% |
| Actieve belegger | +48, −18, +55, +22, −12, +60, +9, −20, +44, +18 (%) | 20,6% | ~17,0% |
De ETF-reeks is op ~9% samengesteld gezet — net onder het langjarige rendement van de S&P 500. Voor de 30-jaarsberekening verlengen we de reeks: de ETF-belegger met 20 jaar à 9%, de actieve belegger met 20 jaar à 11% (toprendement vervlakt in de praktijk). Dat geeft over 30 jaar een samengesteld rendement van ~9% respectievelijk ~13%.
3. Volledige berekening — ETF-belegger, 10 jaar
De beginwaarde daalt elk jaar met de betaalde vermogensaanwasbelasting (belasting uit portefeuille). In de verliesjaren is de aanwas-belasting €0; dat verlies schuift via de verliespot door naar latere winstjaren. De winst-kolom is €0 tot jaar 10, want deze belegger verkoopt niets tussentijds.
| Jaar | Beginwaarde | Rendement | Bruto eindwaarde | Belasting aanwas | Belasting winst |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | €100.000 | +18,5% | €118.500 | €6.012 | €0 |
| 2 | €112.488 | −6,5% | €105.176 | €0 | €0 |
| 3 | €105.176 | +15,5% | €121.479 | €2.769 | €0 |
| 4 | €118.710 | +11,5% | €132.362 | €4.267 | €0 |
| 5 | €128.095 | +13,5% | €145.388 | €5.577 | €0 |
| 6 | €139.810 | −11,5% | €123.732 | €0 | €0 |
| 7 | €123.732 | +21,5% | €150.335 | €3.321 | €0 |
| 8 | €147.014 | +10,5% | €162.450 | €4.909 | €0 |
| 9 | €157.541 | +9,5% | €172.508 | €4.740 | €0 |
| 10 | €167.768 | +12,5% | €188.739 | €6.902 | €48.688 |
Vermogensaanwas: totaal €38.496 belasting; eindwaarde €181.837 (de portefeuille zelf na 10 jaar betaalde belasting).
Vermogenswinst: zonder jaarlijkse heffing groeit €100.000 onbelast door tot €237.045. Belasting bij verkoop in jaar 10 = 36% × (€237.045 − €100.000 − €1.800) = €48.688. Eindwaarde €188.357.
4. Volledige berekening — actieve belegger, 10 jaar
4a. Vermogensaanwas-pad
Net als bij de ETF-belegger daalt de beginwaarde elk jaar met de betaalde belasting. Verliesjaren (2, 5, 8) leveren €0 op; het verlies van die jaren gaat in de verliespot en verlaagt de belasting in de eerstvolgende winstjaren.
| Jaar | Beginwaarde | Rendement | Bruto eindwaarde | Winst dat jaar | Belasting aanwas |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | €100.000 | +48% | €148.000 | €48.000 | €16.632 |
| 2 | €131.368 | −18% | €107.722 | −€23.646 | €0 |
| 3 | €107.722 | +55% | €166.969 | €59.247 | €12.348 |
| 4 | €154.620 | +22% | €188.637 | €34.017 | €11.598 |
| 5 | €177.039 | −12% | €155.794 | −€21.245 | €0 |
| 6 | €155.794 | +60% | €249.271 | €93.477 | €25.535 |
| 7 | €223.735 | +9% | €243.872 | €20.136 | €6.601 |
| 8 | €237.271 | −20% | €189.816 | −€47.454 | €0 |
| 9 | €189.816 | +44% | €273.336 | €83.519 | €12.515 |
| 10 | €260.820 | +18% | €307.768 | €46.948 | €16.253 |
Totaal vermogensaanwas: €101.483 belasting; eindwaarde €291.515. De drie verliesjaren schuiven via de verliespot vooruit en verlagen de heffing in de winstjaren erna — daarom is de aanwas-belasting lager dan een simpele 36% over alle plusjaren.
4b. Vermogenswinst-pad (20% realisatie per jaar)
Hier groeit de portefeuille onbelast door. Elk jaar wordt 20% verkocht; de gerealiseerde winst = 20% × (waarde na rendement − gemiddelde verkrijgingsprijs). De basis wordt daarna bijgewerkt: 80% oude basis + 20% actuele waarde. In jaar 10 wordt alles verkocht.
| Jaar | Beginwaarde | Rendement | Waarde na rendement | Gem. verkrijgingsprijs | Gerealiseerde winst | Belasting winst |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | €100.000 | +48% | €148.000 | €100.000 | €9.600 | €2.808 |
| 2 | €145.192 | −18% | €119.057 | €109.600 | €1.891 | €33 |
| 3 | €119.025 | +55% | €184.488 | €111.491 | €14.599 | €4.608 |
| 4 | €179.880 | +22% | €219.454 | €126.091 | €18.673 | €6.074 |
| 5 | €213.380 | −12% | €187.774 | €144.763 | €8.602 | €2.449 |
| 6 | €185.325 | +60% | €296.521 | €153.366 | €28.631 | €9.659 |
| 7 | €286.861 | +9% | €312.679 | €181.997 | €26.136 | €8.761 |
| 8 | €303.918 | −20% | €243.134 | €208.133 | €7.000 | €1.872 |
| 9 | €241.262 | +44% | €347.418 | €215.133 | €26.457 | €8.876 |
| 10 | €338.541 | +18% | €399.479 | €241.590 | €157.888 (volledige verkoop) | €56.192 |
Totaal vermogenswinst: €101.332 belasting; eindwaarde €343.287. De totale belasting ligt dicht bij die van vermogensaanwas, maar de eindwaarde is fors hoger: doordat de heffing grotendeels wordt uitgesteld, blijft er meer kapitaal compounden.
5. 30-jaarsberekening
Voor 30 jaar gebruiken we dezelfde 10-jaars rendementsreeksen, aangevuld met 20 jaar tegen een vast rendement: 9% (ETF) en 11% (actief). Datzelfde model — vermogensaanwas met jaarlijkse heffing en voorwaartse verliesverrekening, vermogenswinst met 20% realisatie per jaar (ETF: buy & hold) — wordt 30 jaar doorgerekend.
| Belegger (30 jaar) | Bruto (onbelast) | Eindwaarde aanwas | Eindwaarde winst | Verschil |
|---|---|---|---|---|
| ETF-belegger (~9%) | €1.328.499 | €580.560 | €886.887 | €306.327 |
| Actieve belegger (~13%) | €3.860.027 | €1.163.216 | €1.839.660 | €676.444 |
6. Formules in gewone taal
Vermogensaanwas, per jaar: winst = bruto eindwaarde − beginwaarde. Is de winst positief, dan wordt die eerst verminderd met openstaand verlies uit de verliespot. Belasting = 36% × (resterende winst − €1.800), met een minimum van €0. Is het een verliesjaar, dan gaat het verlies (voor zover boven €500) in de verliespot voor latere jaren. Nieuwe beginwaarde = bruto eindwaarde − belasting.
Vermogenswinst, ETF (buy & hold): de portefeuille groeit onbelast. Belasting in het verkoopjaar = 36% × (eindwaarde − €100.000 − €1.800).
Vermogenswinst, actieve belegger: elk jaar groeit de portefeuille met het rendement. Gerealiseerde winst = 20% × (waarde − gemiddelde verkrijgingsprijs). Belasting = 36% × (gerealiseerde winst − €1.800), minimaal €0. Nieuwe verkrijgingsprijs = 80% oude prijs + 20% actuele waarde. In het laatste jaar: volledige verkoop, winst = waarde − verkrijgingsprijs.
Het samengesteld rendement (CAGR) is (eindwaarde / beginwaarde) tot de macht 1/aantal jaren, min 1.
7. Bronnen en disclaimer
Bronnen voor de wettelijke parameters (tarief 36%, heffingvrij resultaat €1.800, voorwaartse verliesverrekening met een €500-drempel, beoogde ingangsdatum 2028): Eerste Kamer dossier 36.748, Rijksoverheid — werkelijk rendement Box 3 en de Belastingdienst.
Disclaimer: de rendementsreeksen zijn hypothetisch en gekozen ter illustratie van het patroon, niet als voorspelling of advies. De wettekst kan tijdens de behandeling in de Eerste Kamer nog wijzigen. Voor je persoonlijke situatie raadpleeg je een belastingadviseur. StockTradeMastery biedt geen belasting- of beleggingsadvies.
← Terug naar de volledige analyse: Wet werkelijk rendement Box 3